تبليغاتX
چهره به چهره
چهره به چهره
کسی که چرایی برای زندگیش داشته باشد با چگونگی آن خواهد ساخت.
اروس و تمدن پنجشنبه 28 دی1385 20:42

«اروس و تمدن» يكي از مهمترين و شاخص‏ترين آثار هربرت ماركوزه است كه در سال 1955 نوشته شده است. اين كتاب، سنتزي بين آراي كارل ماركس و زيگموند فرويد ايجاد كرده است كه مبتني است هم به بر «تضادي» كه ماركس مطروح مي‏كند و هم بر كتاب «تمدن و ملال هاي آن» اثر فرويد. ماركوزه در اين كتاب به دنبال جامعه‏اي است كه در آن سركوب وجود نداشته باشد به عبارتي «جامعه غيرسركوبگر».

البته اين كتاب و كتاب «انسان تك ساحتي» به نوعي پيش درآمدي بر جنبش‏هاي اجتماعي و ضد فرهنگ سرمايه‏داري دهه 1960 است. ماركوزه به دنبال معناي اجتماعي زيستي ـ تاريخي براي بشر است نه تضاد طبقاتي و بدين ترتيب با ره آنچه كه غرايز را سركوب كند، رودررو مي‏شود. از نظر او سرمايه‏داري يكي از نظام حكومتي است كه از دستيابي به جامعه‏اي غيرسركوبگر جلوگيري مي‏كند، اين نوع جامعه مبتني بر تجربه‏اي كاملاً متمايز كه بين بشر و طبيعت شكل خواهد گرفت. فرويد در كتاب «تمدن و ملال‏هاي آن» نزاع بين غرايز بشري و سركوب مبتني بر آگاهي اجتماعي را مطرح مي‏كند و نتيجه مي‏گيرد كه نزاع زيستي بين اروس (غريزه حيات) و تمدن گريزناپذير است و در تاريخ سركوب نهفته است: «تمدن ما برسركوب غرايز نهفته است.» ماركوزه مي‏گويد: «تضاد پايان ناپذير بين كار (يعني اصل واقعيت، زندگي بدن خوشي) و اروس (يعني اصل لذت ،‌خوشي و لذت) نيست بلكه بين كار بيگانه شده و اروس است. پس يك جامعه سوسياليستي مي‏توانست چنين معادله‏اي را برهم زند يعني «كار نابيگانه شده زيست مايه» را جايگزين كار بيگانه شده در جوامع امروزي كند. چنين رويكردي به «تمدني غيرسركوبگر مبتني بر والايش غيرسركوبگر» ختم خواهد شد. بحث ماركوزه معطوف به اين نكته است كه سركوب، پديده‏اي تاريخي است. يعني تاريخ بشر، تاريخ سركوب است.

بدين ترتيب خود سركوب زيستي، عمده نيست بلكه معضلات بشري از «سركوب مازاد» ناشي مي‏شود كه نهادهاي تاريخي خاص عصر ما، آن را پديده مي‏آورد. ماركوزه از شاگردان هايدگر بود اما با حلقه انتقادي مكتب انتقادي مكتب فرانكفورت گره خورد. كار عمده او علاوه بر نقد راديكال جوامع موجود، ايجاد پلي بين ماركسيسم و بخشي از روانشناسي فرويدي محسوب مي‏شود. توصيف يوتوپيايي از «جامعه غيرسركوبگر» ايده تازه‏اي بود كه در دهه 60 و70 شكل گرفت.

 

نوشته شده توسط بهروز رضیئی فر | موضوع: | لینک ثابت |

لينك باكس پنگوين Penguin Linksbox


 
Copyright © 2006 - Site bus: بهروز رضیئی فر & Designer: Hessam Sedaghati